NÝSKÖPUN.
Samkeppni er nauðsynleg í nýsköpunarumhverfinu.
Inngangur.
Nýsköpun á sér stað í öllu samfélaginu óháð menntun, aldri, kyni, búsetu eða uppruna. Því þarf að gera öllum jafnt undir höfði til að koma hugmyndum sínum á framfæri.
Hugvitsmenn eru mikilvægir í samfélaginu og það er nauðsynlegt að skapa jákvæðari sýn á þá, því að á bak við hverja nýsköpun er hugvit. Nýsköpun er þróun, ekki aðeins á tæknisviðinu heldur alls staðar, og hún skapar atvinnu.
Staðan í dag.
Of mikil áhersla er hjá hinu opinbera á, að nýsköpun eigi sér uppruna í háskólaumhverfinu sem afleiðing rannsókna og tækni. Sænsk könnun sýnir að 25% nýsköpunar byggist á tækni en 75% verður til vegna þarfa markaðarins, þ.e. ný vara, ný aðferð eða ný þjónusta. GEM skýrslur (Global Entrepreneurship Monitor) sem Háskólinn í Reykjavík gefur út, sýna að aðeins 1/5 fyrirtækja á Íslandi eru í nýsköpun.
OECD gaf út skýrslu fyrir nokkrum árum þar sem bent er á það, að flestar hugmyndir fyrirtækja, þ.e. 9 af hverjum 10, eiga uppruna sinn utan þeirra. Þetta þýðir það að hinn einstaki hugvitsmaður hefur mikið að segja, en opinberlega nýtur hann lítillar virðingar. Þessu þarf að breyta.
Styrkleikar - Tækifæri .
- Við erum framtakssöm þjóð og eigum mikið af hugmyndaríku fólki
- Við eigum mikil gæði lands og sjávar
- Við eigum góðar menntastofnanir, heilbrigðisstofnanir, rannsóknarstofur og mörg fyrirtæki á heimsvísu
- Um 90% þjóðarinnar er netvædd
- Staðsetning landsins, mitt á milli Ameríku og Evrópu.
Veikleikar – Takmarkanir.
- Það er mikil mismunun í nýsköpunarumhverfinu. Sumar hugmyndir þykja merkilegri en aðrar og fer það eftir m.a. menntun, kyni, aldri, búsetu og uppruna hugvitsfólksins.
- Styrkir til nýsköpunar fara oft meira í gerð skýrslna og í laun stjórnarmanna, en til framkvæmda, enda er umsóknaferlið of flókið og miðað út frá háskólaumhverfinu
- Ónóg samkeppni er í stuðningsumhverfinu
- Það vantar samvinnu og tengingu milli ólíkra þekkingarsviða, stétta og milli reyndra og óreyndra.
- Það vantar þolinmótt fjármagn.
Markmið – Hvað viljum við?.
1) Aðgerðir strax.
- Mikilvægt að við sýnum samhug og samvinnu í að vinna okkur út úr núverandi vanda.
- Styðja við starfandi nýsköpunarfyrirtæki sem eiga í tímabundnum vandræðum vegna aðstæðna í þjóðfélaginu.
- Hvetja til útflutnings, staðsetja íslenskar vörur sem einstakar og fágætar, búa til hágæða fullunnar vörur til útflutnings, fjölga þannig atvinnutækifærum og auka útflutningstekjur.
- Efla samvinnu í markaðssetningu erlendis, því sameiginlegir hagsmunir þjóðarinnar eru að auka útflutning
- Tengja saman t.d. ferðaþjónustu og heilbrigðisstofnanir. Markaðssetja heilbrigðiskerfið á Íslandi sem góðan valkost fyrir erlenda aðila til meðferðar og endurhæfingar. Við eigum frábært heilbrigðisstarfsfólk og nóg af húsnæði.
- Ísland er tilvalið sem ráðstefnuland milli aðila í Ameríku og Evrópu til að hittast á miðri leið.
- Taka upp vöruskipti við önnur lönd þar sem það getur verið raunhæft. Við getum t.d. boðið Arabalöndum upp á vatn í staðin fyrir olíu.
2) Aðgerðir til langtíma:
- Að gera almenningi kleift að koma fram með hugmyndir, einfalda ferlið og efla samvinnu milli ólíkra stétta, þannig að vara eða þjónusta komist sem fyrst í framleiðslu og á markað. Mikilvægt að hinir reyndu hjálpi þeim óreyndu, þannig að allir noti sína styrkleika, reynslu og þekkingu og ferlið verði skilvirkara.
-Mikilvægt að koma á tengslaneti skapandi einstaklinga, skóla, framleiðslufyrirtækja og stofnana og efla þannig samvinnu og samhug um að búa til markaðshæfa vöru eða þjónustu, fjölga atvinnutækifærum, efla nýsköpun og búa til verðmæti fyrir Ísland
- Að fullnýta og fullvinna hráefni, leggja áherslu á sjálfbærni og endurvinnslu, þannig að Ísland verði þekkt fyrir lífrænar, náttúrulegar, umhverfisvænar vottaðar vörur.
Mikilvægt að endurskoða í hvaða gæða- og verðflokki við viljum staðsetja íslenskar vörur. Eigum að leggja áherslu á að hafa einstakar lúxusvörur. Við erum fámenn þjóð og eigum ekki að vera að keppa við milljóna þjóðir. Selja færri einingar en fá meira fyrir hverja einingu.
- Mikilvægt að efla íslenskan iðnað, gefa litlum fyrirtækjum t.d. í ylrækt kost á ódýrri orku sbr. áliðnaðurinn. Væri hægt að efla ylrækt mikið á Íslandi því næg orka og landrými. Selja vörur til útflutnings og fullvinna hráefnið.
- Að gera einstaklingum kleift að fjárfesta í frumkvöðlafyrirtækjum og að þeir hinir sömu fái skattaafslátt út á það. Mikilvægt að gefa kost á frumkvöðlaláni á meðan frumkvöðull er að byggja upp fyrirtækið. Þegar fyrirtækið er farið að nálgast núllið þá borgast það tilbaka með hlutfalli af hagnaði. Þetta myndi virka sem þolinmótt fjármagn og auðvelt er að fylgjast með ársskýrslum um hvernig gengur.
-Möguleiki að koma á smáskammtalánum sbr. KIVA sjóðurinn. Hjálpar fólki að fara út í eigin atvinnurekstur.
Það sem endurnýjar samfélagið er fólkið, ekki tæknin og oftast eru það “áhugamenn” sem það gera þ.e. þeir sjá tækifæri á markaðnum en hafa ekki endilega komið nærri rekstri áður. Þess vegna er mikilvægt að leiða saman reynda og óreynda, lærða og ólærða og fá fólk til þess að vinna saman. Það gerum við með tengslaneti og flýtum þannig ferlinu „frá hugmynd til vöru á markað“.
8.mars 2009, Elinóra Inga Sigurðardóttir