1 Inngangur
Skilyrði vaxandi velferðar, atvinnuþátttöku og hagvaxtar er að íslensk fyrirtæki séu vel samkeppnishæf á innlendum og erlendum mörkuðum. Varanleg samkeppnishæfni íslenskra atvinnugreina mun til lengdar ekki ráðast af lágum launakostnaði heldur af hagstæðu lagaumhverfi, efnahagslegum stöðugleika og heilbrigðri samkeppnismenningu.
2 Samantekt
Forsendur samkeppnishæfni eru:
Opinn og frjáls markaður þar sem er frjáls og gjaldlaus aðgangur að útflutningsmörkuðum; hindrunarlaust flæði innflutnings og frjálst flæði fjármagns, vöru, þjónustu og vinnuafls.
Stöðugt efnahagsumhverfi með stöðugum gjaldmiðli, stöðugu verðlagi, vinnumarkaði í eðlilegu jafnvægi, stöðugum ríkisfjármálum og hagstæðu og fyrirsjáanlegu vaxta- og skattaumhverfi.
Að auki veltur samkeppnishæfni lands á þremur megin þáttum:
I Samkeppnisforskoti einstakra fyrirtækja.
Fyrirtæki eru mikilvæg. Þau skapa vinnu, öryggi, velferð og efnahagslegan vöxt.
Sjálfstæðisflokkurinn vill skapa góð skilyrði til að fyrirtæki verði stofnuð, vaxi og þroskist og verði samkeppnishæf. Engin ein aðgerð getur skapað Íslandi rekstrarumhverfi, sem er með því besta á heimsvísu. Það krefst margvíslegra aðgerða svo sem á sviði skóla, skatta, réttaröryggis, orku, innviða og fleira. Við viljum örva framtak, ekki síst meðal kvenna og á landsbyggðinni með menntun, ráðgjöf, einföldu regluverki, auknum rannsóknum, nýsköpunarmenningu og stuðningi og aðstoð við útflutning. Skattar á rekstur fara lækkandi í heiminum svo fyrirtækjaskattar verða að vera í sífeldri endurskoðun þannig að þeir séu aldrei meira íþyngjandi en í samkeppnislöndum okkar. Við búum við opnari landamæri og hraðari flutninga en áður. Tollahindranir mega ekki draga úr samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækja. Reikna má með, að með því að standa utan ES þurfi íslensk fyrirtæki að borga sem nemur 1-3% af framleiðslukostnaði fyrir landamæraeftirlit.
II Aðgangi að sérhæfðum framleiðsluþáttum.
Almennir framleiðsluþættir eins og hráefni og ósérhæft vinnuafl eru öllum aðgengilegt og skapa því ekki varanlegt samkeppnisforskot. Sérhæfðir þættir eru skapaðir og má þar nefna þungar fjárfestingar, sérhæft starfsfólk, fjármagn sem miðlað er af þekkingu og góðir samfélagsinnviðir. Sérhæfðir framleiðsluþættir eru ekki kópieraðir af öðrum og veita varanlegt samkeppnisforskot.
Sjálfstæðisflokkurinn vill stuðla að sköpun sérhæfðra framleiðsluþátta, sem leiða til framúrskarandi samkeppnisskilyrða fyrir íslenska framleiðslu. Þetta gerum við m.a. með því að efla menntun á sviði tækni og hönnunar, stjórnunar og raunvísinda. Með því að skapa bankakerfi, sem í krafti þekkingar getur fjármagnað framsækna framleiðslu og þjónustu og með því að byggja upp innviði t.d. í samgöngum og samskiptum, sem létta starfsemi og lækka kostnað fyrirtækja í öllum landshlutum.
III Framtakssamfélagi sem örvar viðbragðshraða og sveigjanleika, breikkar
þekkingu og skapar nýjungar.
Samkeppnishæfni þjóðar er sterkust þar sem hefur myndast samfélag fyrirtækja í líkum greinum - framleiðenda, birgja, þjónustuaðila og stofnana - þar sem ríkir bragur framtaks og innbyrðis samkeppni sem ýtir undir stöðuga aukningu á framleiðni og nýsköpun; þar sem kröfuharður markaður rekur þau til að bæta stöðugt samkeppnisgetu með bættum gæðum og framþróun; þar sem myndast innbyrðis stuðningur með flæði upplýsinga, hugmynda, nýjunga og starfsfólks. Slíkt samfélag er t.d. í fiskvinnslu á Íslandi þar sem framúrskarandi árangur hefur náðst í samkeppni við aðrar þjóðir.
Sjálfstæðisflokkurinn vill stuðla að myndun slíks framtakssamfélags í fleiri atvinnugreinum með ríkisvaldi sem skapar rétt og hvetjandi þjóðfélagsskilyrði með heilbrigðu lagaumhverfi og virkum stofnunum, sem kynda undir metnaði fyrirtækja til að ná betri árangri, ýta undir innbyrðis samkeppni og takmarka samráð, stuðla að nýsköpun og framsækni, háu viðskiptasiðferði og rekstrarmenningu þar sem framtak, hagkvæmni og ráðdeild eru höfð að leiðarljósi.
3. Helstu markmið, framtíðarsýn
Sjálfstæðisflokkurinn vill sjá Endurreisn Íslands. Sú framtíðarsýn felur í sér að sjá Hið gamla, trausta Ísland rísa upp á rústum þess nýja falska Íslands, sem hrundi til grunna í bankahruninu í október 2009.
Við viljum fá aftur gömlu gildin þar sem orð skulu standa og traust ríkir í samskiptum manna og viðskiptum fyrirtækja.
4. Hver eru tækifærin? Hverjar eru takmarkanirnar?
Tækifærin eru fyrst og fremst fólgin í mannauði þjóðarinnar og náttúruauðlindum landsins.
• Við höfum tækifæri til að velja menn í leiðtogastörf eftir hæfileikum þeirra, dugnaði og heiðarleika, en ekki eftir fjölskyldutengslum, flokksskýrteinum eða prófgráðum eingöngu, ef slíku vali fylgja græðgisheilkenni eða sérhlífni. Við þurfum að tryggja að leiðtogastörfum fylgi ekki einungis virðing og völd heldur einnig ábyrgð.
• Við höfum tækifæri til að vanda okkur við val á viðskiptavinum og viðskiptalöndum. Við eigum að velja vinveitt lönd og traust viðskiptasambönd.
• Við eigum og verðum að huga að útrás á ný, en nú höfum við tækifæri til að vanda valið. Við eigum eingöngu að fara í útrás með þá þætti, þá framleiðslu og þá kunnáttu, þar sem við kunnum vel til verka og búum yfir raunverulegri yfirburða samkeppnishæfni. Við höfum tækifæri til að velja vígvöllinn. Við eigum á næstu misserum einbeita okkur að nágrenni okkar á meðal þjóða með svipaða menningu og sambærilega samkeppnismenningu.
• Í þeim þekkingarþáttum þar sem við búum nú þegar yfir yfirburða þekkingu á eins og nýtingu fiskistofna og fiskvinnslu, virkjun endurnýtanlegra orkulinda eins og jarðhita og fallvatna og ýmsa sérhæfða hugbúnaðarvinnu, til dæmis á heilbrigðissviði, má allur heimurinn vera viðskiptavangur okkar. Við þurfum að efla alla þá þætti, sem stuðla að nýsköpun í því að tryggja samkeppnisforskot, aðgengi og eflingu sérhæfðra framleiðsluþátta og uppbyggingu framtakssamfélags.
Takmarkanir okkar eru fyrst og fremst fólgnar í mannfæð okkar og litlum fjárhagslegum burðum þegar að útrásarverkefnum kemur. Því til viðbótar kemur tímabundið vantraust margra þjóða á heilindum okkar og falsleysi.
• Við þurfum að hyggja vel að þeim sérsviðum þar sem við búum yfir yfirburða þekkingu og samkeppnishæfni; á öllum þessum sérsviðum eru sérfræðingar okkar mjög fáir og við þurfum að deila kröftum þeirra á milli þarfa Íslands og viðskiptaaðila erlendis. Við þurfum að gæta okkar að reisa okkur ekki hurðarás um öxl. Standa verður við gerða samninga og er það liður í uppbyggingu trausts. Jafnvægi verður að vera þannig að útrás komi ekki niður á uppbyggingarþörf okkar innanlands.
• Vegna mannfæðar þurfum við að vanda meira val á ráðgjöfum, sérfræðingum og leiðtogum á pólitíska sviðinu. Okkur hefur orðið á í messunni varðandi nýtingu góðra starfskrafta, sem valist hafa til embætta og annarra starfa, án þess að fá verkefni til úrlausnar, sem ögra þeirra hæfileikum.
• Tryggja þarf fjármagn til útrásar og vanda útdeilingu þess og umfram allt koma á virku eftirlitskerfi, sem tryggi sem besta nýtingu þess.
• Vegna smæðar okkar og vanmáttar á fjármálasviði er brýnna að skipuleggja verkefnin og fylgja eftir framgangi þeirra og þar með skilvirkni og nýtingu á mannafla og fjármunum. Stjórnvöld hafa lítið notað sér tækni nútíma verkefnisstjórnunar, en þar eru stjórnunartæki og tækni, sem örugglega gætu nýst vel í uppbyggingarstarfinu.
• Við þurfum að byggja upp traust, innanland og utan. Um þetta eru allir sammála, Við þurfum að skipuleggja beinskeyttar og öflugar aðgerðir á þessu sviði. Þetta mál er svo alvarlegt að það þarf að taka á því sem sérstöku verkefni. Sérstakur vinnuhópur eða -hópar þurfa að skipuleggja þessa baráttu og fylgja henni eftir.
5. Hvað á að gera? Hvers ber að gæta? Stefnumörk?
Spurningarnar um það, hvað eigi að gera og hvað beri að varast varðandi samkeppnishæfni þjóðarinnar á alþjóðamarkaði er krefjandi og verður væntanlega að skipta þeim í tvennt, það er annars vegar aðgerðir sem koma til framkvæmda á allra næstu misserum og hins vegar langtímaaðgerðir. Ástæður eru einkum tvenns konar; tímabundnir erfiðleikar á fjármagnsmarkaði og rofið traust til fyrirtækja og þjóðarinnar í heild.
• Við þurfum að tryggja að íslensk fyrirtæki séu vel samkeppnishæf á innlendum og erlendum mörkuðum. Til þess þarf efnahagslegan stöðugleika og heilbrigða samkeppnismenningu.
• Sjálfstæðisflokkurinn vill tryggja opinn og frjálsan markað með stöðugum rísfjármálum og fyrirsjáanlegu skatta- og vaxtaumhverfi.
• Sjálfstæðisflokkurinn vill beita sér fyrir bættu og auknu eftirlitskerfi, sem styrki samkeppnishæfni þjóðarinnar.
• Sjálfstæðisflokkurinn vill að skólakefi sé örfandi til framtaks og nýsköpunar hvort sem er á sviði framleiðslu, þjónustu eða lista. Skólakerfið bjóði upp á námskeið ss um útflutning, gerð rekstraráætlana til stuðnings við nýgræðing í atvinnurekstri.
• Mikilvægt er að skattaumhverfi fyrirtækja verði ekki lakara en í samkeppnislöndum okkar. Skatta mega ekki verða til að letja atvinnurekstur eða vinnulöngun né ýta undir fjármagnsflótta.