Ályktun um gjaldeyris- og peningamál
1. Inngangur
Gjaldeyris- og peningamál eru einn mikilvægasti þáttur efnahagsstefnunnar. Engin von er til þess að efnahags- og atvinnulíf landsmanna nái að eflast og dafna til hagsbóta fyrir almenning nema fyrirtæki og heimili búi við gjaldmiðil sem tækur er í alþjóðlegum viðskiptum og nýtur trausts á alþjóðlegum vettvangi. Telja verður augljósan veikleika á efnahagsstefnu stjórnvalda og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins að haldið er uppi 18% stýrivöxtum á krónu sem reyrð er í fjötra gjaldeyrishafta.
2. Málið reifað – staðan tekin út
Íslendingar standa í þeim sporum að tilraunin frá 2001 í gjaldeyris- og peningamálum sem fólst í mynt einni á báti án nægjanlegs fjárhagslegs afls að baki henni með öflugum gjaldeyrisforða í Seðlabanka hefur mistekist. Afleiðingarnar eru geigvænlegar fyrir fyrirtæki og heimili landsmanna. Háir innlendir vextir stuðluðu að mikilli erlendri lántöku fyrirtækja og heimila sem ekki gátu risið undir vaxtabyrði sem lántaka í krónu hefði haft í för með sér. Nálægt tveir þriðju hlutar fyrirtækja og fjórðungur heimila hafði stofnað til gjaldeyristengdra skuldbindinga þar sem myntkörfulán voru algengust. Með hruni krónunnar standa efnahagsreikningar fyrirtækja og heimila í uppnámi. Hrun krónunnar hefur brennt upp eigið fé fyrirtækja, sparnað heimila og eignarhluta í eigin íbúðarhúsnæði. Þjóðarvoði blasir við ef ekki er að gert.
3. Helstu markmið – stefnumið
Brýnustu verkefnin eru að taka upp viðræður við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn um samkomulagið um efnahagsstefnuna og leysa úr fjárhagsvanda fyrirtækja og heimila sem hrun krónunnar hefur haft í för með sér. Um leið þarf að marka framtíðarstefnu í gjaldeyris- og peningamálum.
Viðræður við sjóðinn þurfa að hafa að útgangspunkti að 18% stýrivextir og 25% dráttarvextir ógna fjárhag Íslendinga og hafa ekki raunhæfa þýðingu þegar eldsneyti verðbólgunnar er á þrotum. Um leið þarf að horfast í augu við að gjaldeyrishöftin standa atvinnulífinu alvarlega fyrir þrifum. Gera þarf raunhæfa áætlun um lækkun vaxta á næstu vikum og afnám gjaldeyrishafta með skipulegum og markvissum hætti. Til að greiða fyrir afnámi haftanna þarf að sprengja burt snjóhengju krónubréfa með samningum við eigendur bréfanna.
Aðgerðir til varnar fyrirtækjum og heimilum þurfa að taka mið af því að afleiðingum af hruni krónunnar má jafna við náttúruhamfarir þar sem fyrirtæki og heimili standa ljósum logum. Dreifa þarf áfallinu og tryggja að lífvænleg fyrirtæki lifi og fólk haldi atvinnu sinni og lífsafkomu. Eins þarf að tryggja landsmönnum að fólk haldi íbúðum sínum svo þær verði áfram öruggt skjól fjölskyldnanna í landinu. Útilokað er að hrekja þúsundir Íslendinga í gjaldþrot vegna afleiðinga áfalls sem almenningur á enga sök á. Eyða þarf óvissu í þessu efni til að fyrirbyggja kvíða og áhyggjur fólks af afkomu sinni og tryggri búsetu á heimilum sínum.
Tíminn til að marka framtíðarstefnu í gjaldeyris- og peningamálum er núna. Tilraunin frá 2001 mistókst með herfilegum afleiðingum og verður ekki endurtekin. Meginályktunin er að krónan ein á báti skapar ekki þá umgjörð um efnahagslífið sem það þarfnast. Leysa verður úr gjaldmiðilsmálinu og taka upp peningastefnu í samstarfi við aðrar þjóðir.
4. Tækifæri – takmarkanir
Ýmsum hugmyndum hefur verið kastað fram um framtíðarskipan gjaldeyrismála. Eftir því sem þær hafa verið ræddar og krufnar hefur fækkað raunhæfum möguleikum í þessu efni. Mikilvægt er að geta haslað okkur völl í alþjóðlegu viðskiptalífi og til þess þarf gjaldgenga mynt sem tekin væri upp í góðu samstarfi við aðrar þjóðir eða ríkjasambönd.
Evran blasir við sem framtíðargjaldmiðill um farveg umsóknar að Evrópusambandinu. Hún er ekki fullkomin mynt og upptaka hennar leysir ekki allan efnahagsvanda hér á landi. Með henni væri samt komin alþjóðleg mynt sem myndi eyða óvissu og gengisáhættu sem stendur í vegi alþjóðlegra viðskipta af hálfu íslenskra aðila og myndar þröskuld sem erlendir fjárfestar hika við að stíga yfir þegar þeir íhuga þátttöku í íslensku atvinnu- og fjármálalífi. Full ástæða er til að leita eftir því við Evrópusambandið að Íslendingar fái samning um aðild að evrópsku myntsamstarfi svo fljótt sem kostur er.
5. Hvað á að gera? Hvers ber að gæta? Áhersluatriði
Verkefnin blasa við. Lækkun stýrivaxta til hagsbóta fyrir fyrirtæki og heimili. Aðgerðir til að reisa við efnahag fyrirtækja og heimila vegna hruns krónunnar og verðbólguhrinu í kjölfarið. Afnám gjaldeyrishafta og samningar við eigendur krónubréfa til að greiða fyrir fyrir frjálsum gjaldeyrisviðskiptum og bærilegu efnahagsumhverfi meðan enn þarf að styðjast við krónuna sem gjaldmiðil Íslendinga. Samningar við Evrópusambandið um gjaldeyrismál sem tryggi Íslendingum aðild að evrópsku myntsamstarfi sem fyrst og alþjóðlegan gjaldmiðil.
Verkefnið framundan er að styrkja krónuna og efla hana sama hvort hún verður framtíðargjaldmiðill Íslendinga eða ekki. Það mun taka einhvern tíma. Jafnvel þó áhugi sé til staðar að taka upp annan gjaldmiðil er ljóst að tryggja verður að hægt verði a.m.k. að skipta krónunni út fyrir þann gjaldmiðil á hagstæðum kjörum. Rétt er að geta þess að sjálfur er ég sannfærður um að þegar heildarmyndin er skoðuð sé krónan sá kostur í stöðunni sem líklegust er til að henta hagsmunum okkar Íslendinga þrátt fyrir allt.
Litlar sem engar líkur verða að teljast á því að Evrópusambandið væri reiðubúið að samþykkja aðild Íslands að myntbandalagi sambandsins án inngöngu fyrst í sambandið sjálft. Síðast í gær var greint frá því í fjölmiðlum hér á landi að helztu forystumenn Evrópusambandsins væru ekki hlynntir því að gefinn væri afsláttur á þeim kröfum sem settar eru fyrir aðild að myntbandalaginu. Þar er grundvallarskilyrðið það að viðkomandi ríki sé hluti af sambandinu.
Þess utan er mikil óvissa umlukin framtíð evrunnar sem gjaldmiðils. Bakland evrunnar, evrusvæðið, stendur höllum fæti og óvíst hver afdrif þess kunna að verða. Þungaviktarmenn eins og framkvæmdastjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, Dominique Strauss-Kahn, og fyrrum formaður bankastjórnar þýzka seðlabankans, Karl Otto Pöhl, hafa lýst áhyggjum sínum af framtíð evrusvæðisins til viðbótar við ótal aðra aðila. Það er því ábyrgðarlaust í meira lagi að stefna að aðild að einhverjum, með einum eða öðrum hætti, sem enginn veit hvort verður til í nánustu framtíð eða þá í bezta falli í hvaða mynd.
Verkefnið núna er sem áður segir að treysta stoðir íslenzks efnahagslífs með þeim verkfærum sem við höfum og á okkar eigin forsendum. Við eigum gríðarlegar auðlindir sem eru grundvöllur okkar efnahagslífs og sem lytu ekki lengur okkar stjórn ef til þess kæmi að Ísland yrði gert að hluta af Evrópusambandinu. Bakland íslenzks hagkerfis er traust þrátt fyrir að yfirbyggingin hafi hrunið að hluta. Bakland evrunnar stendur hins vegar á brauðfótum að miklu leyti og hefur gert frá upphafi eins og fjölmargir málsmetandi menn hafa bent á á undanförnum árum eins og t.a.m. dr. Ottmar Issing fyrrum aðalhagfræðingur þýzka seðlabankans og síðar seðlabanka Evrópusambandsins.
Að lokum: Frelsi og sjálfstæði Íslands er ekki til sölu, ekki einu sinni fyrir evrur!
4. Tækifæri – takmarkanir
Evran blasir við sem framtíðargjaldmiðill um farveg umsóknar að Evrópusambandinu.
Hvaða rugl er þetta er enn verið að lauma okkur í ESB.
Af hverju er svona laumað inn í teksta.
Svar óskast.
Hverjir standa að þessari ályktun.
Af hverju eru menn ekki skilmerkir í jafnstóru máli.
Ég fæ ekki betur séð en að efnahags- og peningamálin séu hér reifuð á raunsæjan hátt. Ég styð þetta álit og legg til að það sé sett fram óbreytt í skýrslu endurreisnarnefndarinnar.
Það er eins og menn séu enn í afneitun þegar krónan er hrunin. Hjörtur talar um óvissu evrunnar sem gjaldmiðils. Ég fæ ekki betur séð en að óvissan um krónuna sé mun meiri. Fastgengisstefnan sem sem haldið var fram til 2001 var komin í þrot. Þá var skipt yfir í flotgengi og nú sjáum við hvernig sú tilraun endaði, með algjöru hruni.
Það er kominn tími til að við hefjum samstarf með öðrum þjóðum á vettvangi ESB. Þannig verður fullveldi okkar og sjálfstæði best varið. Það er ekki mikið sjálfstæði eða frelsi sem við búum við núna, verandi sviptir fjárræði og í strangri fjárhagslegri, en nauðsynlegri, afvötnun hjá IMF.
Leiðin framávið hlýtur að felast í auknum viðskiptum og að opna landið, en ekki í höftum og verndarstefnu. Góð leið til þess er aðild að ESB, sem mun stórauka viðskipti við önnu lönd og færa okkur alþjóðlega nothæfa mynt. Efnahagsleg einangrun í formi þess að reka hér smámynt sem er viðskiptahindrun mun ekki leiða til góðs. Svo hafa stjórnmálamenn okkar gott af aðhaldi almennra alþjóðlegra reglna, það gæti e.t.v. komið í veg fyrir eitthvað af þeim óheilbrigðu tengslum stjórnmála og viðskipta sem hér hafa fengið að viðgangast.
Þetta er alveg ótrúleg tímasóun að vera tala um Evruna og ESB. Hvað sem síðar verður
Krónan er vinna vinnuna sína á fullu þrátt fyrir að eitt stærsta bankakerfi á norðurlöndum hafi hrunið ofan á hana
Elsku karlarnir mínir komið með raunhæfar hugmyndir þar sem komist verður út úr verðtryggingu, Jöklabréfavandi leystur. Seðlabanki hafi alvöru stýritæki til hamla ofvexti
Það þýðir ekki þetta endalausa pilsfalda hugsun um komast undir pilsfaldin hjá ESB
ESB hálpar engum sem hjálpar sér ekki sjálfur. Ef við getum ekki bjargað okkur sjálf gerir engin annar það fyrir okkur. Ef það er hugsunin þá er fyrst illa fyrir okkur komið. Aðrar þjóðir hafa nóg með þær sjálfar
Við skulum terysta á okkur sjálf og þá mun okkur farnast vel á þessum víðsjárverðu tímum
Ég kalla þennan áhuga á ESB pilsfalda sosialisma. Þetta er eins langt frá hugsjónum Sjálfstæðisflokknum eins og hugsast getur