1. drög - Alþjóðavæðing eykur lífsgæði

1 Alþjóðavæðing eykur lífsgæði

Það þarf að vera öllum ljóst aukin alþjóðaviðskipti semsagt alþjóðavæðing leiðir til aukinna lífsgæða.  Hér verður reynt að benda á undirstöðu atriði til stuðnings þessarar fullyrðingar.

Það er lykil atriði að við stöndum vörð um þau alþjóðatengsl sem við höfum byggt upp og það orðspor sem við getum ennþá endurheimt á alþjóðavetfangi.  Mikilvægt er að koma í veg fyrir að landið lokist eða einangrist frá alþjóðaumhverfinu.  

2 Alþjóðavæðing byrjar heima

Ljóst er að til að alþjóðavæðing og útrás íslenska atvinnulífsins þarf að byrja innan Íslands.  Til að Íslensk fyrirtæki geti byggt upp þann slagkraft sem þarf til að standa í alþjóðaviðskiptum verða aðstæður á heimamarkaði að vera hagstæðar.  Í þessu samhengi er nauðsinlegt að skoða í hvað íslenskir starfskraftar nýtast best í nú á tímum mikillar erlendrar skuldsetningar. 

Það er ekki raunhæft sé að eiga og byggja upp sterk gjaldeyrisskapandi fyrirtæki (útflutnings- og ferðaþjónustufyrirtæki) á sama tíma og erlendri vöru og þjónustu er bægt frá með innflutningshöftum eða niðurgreiðslum íslensku varanna.

 

 

3 Leið til aukinna lífsgæða

3.1 Opið og alþjóðavætt hagkerfi?

Það er mikilvægt að Íslendingar snúi ekki til haftastefnu og loki landinu til að verja skammtímahagsmuni.  Margir virðast trúa því að best sé að kaupa sem minnst frá útlöndum og framleiða sem mest af öllum varningi og þjónustu hér á landi til innanlandsneyslu, þetta er ekki rétt.  Við verðum að einbeita okkur að því sem við höfum hlutfallslega yfirburði í og láta annað vera, það er skammgóður vermir að beita innflutningshöftum eða niðurgreiðslum á íslenskri vöru og þjónustu ef framleiðslan er ekki samkeppnisfær á heimsmarkaði.  Öðru máli gegnir um vörur og þjónustu sem Íslendingar hafa eða geta náð raunverulegu samkeppnisforskoti með.  Í þeim vörum borgar sig að fjárfesta, vernda og aðstoða fyrirtækin í uppvexti.  Kjarni málsins er að þrátt fyrir miklar erlendar skuldir er lausnin ekki að loka landinu með höftum eða niðurgreiðslum á neinu því sem Íslendingar hafa ekki möguleika á að ná forskoti með.  Opið og alþjóðavætt hagkerfi veitir aukin lífsgæði fyrir alla í landinu. 

3.2 Allir hafa eitthvað forskot

Til að taka skýrt en einfaldað dæmi um hvers vegna milliríkjaviðskipti og alþjóðavæðing er hagkvæm og býður upp á aukin lífsgæði er ágætt að taka dæmi um tvo einstaklinga.

Iðnaðarmaður A er einstaklega fær vélsmiður og getur smíðað eina bílakerru á viku ef hann einbeitir sér að því. Iðnaðarmaður B er mjög fær rafvirki og getur lagt rafmagn í eitt hús á viku.  A nær alls ekki sömu afköstum og B ef þeir skiptast á störfum og öfugt.  Þeir fá báðir sömu laun á viku.  Báða vantar kerru og báða vantar rafmagn í hús.  Til að hámarka laun sín og þar með lífsgæði borgar sig fyrir þá að einbeita sér að því sem þeir eru færir í og borga hinum fyrir það sem þá vantar. 

Til að þetta gangi upp er mikilvægt að iðnaðarmennirnir geri sér grein fyrir hvað það er sem þeir eru færir í, þ.e.a.s. hafa samkeppnisyfirburði í.  Og hvort hægt er að selja það og á hvaða verðum.  Þannig geta þeir hámarkað lífsgæði sín með lágmarks vinnuframlagi.

Ofantalið dæmi á einnig við um lönd, þannig verða þjóðir að skoða hvaða hlutfallslegu yfirburði þær hafa og beina kröftum sínum að þeim sviðum.  Þessu til skýringar má taka sem dæmi að það er væntanlega ekki hagkvæmt fyrir Íslendinga að rækta kaffi. 

Í þessu samhengi er mikilvægt að skoða í hverju Íslendingar hafa hlutfallslega yfirburði og í hverju ekki. 

3.3 Vera með eða sitja eftir?

Alþjóðavæðing þeas. aukning á alþjóðaviðskiptum er staðreynd sem ekki verður litið framhjá.  Þær þjóðir sem ekki taka þátt í alþjóðavæðingunni þurfa að vinna meiri og erfiðari vinnu til að njóta sömu lífskjara og þær þjóðir sem stíla á alþjóðavæðunguna. 

Jafnvel smáfyrirtæki sem eingöngu ætla að þjóna litlum hluta heimamarkaðar í litlu landi og hafa eingin áform um vöxt þurfa að taka tillit til alþjóðavæðingar.  Önnur fyrirtæki sem starfa í sama geira og hafa önnur áform geta auðveldlega sett alþjóðavæðingu á verkefnalistann.

Fyrir tuttugu árum hefði engan grunað að eigendur kaffihússins Mokka á Skólavörðustíg þyrftu að hafa nokkrar áhyggjur af alþjóðavæðingu.  í dag er raunverulegur möguleiki að þeir þurfi að keppa við alþjóðlegar keðjur eins og Starbucks sem byggi þá væntanlega yfir verulegu kostnaðar forskoti vegna stærðarhagkvæmni.

Alþjóðaviðskipti er leið til betri lífsgæða og það verður ekki komist hjá því að taka þátt í alþjóðavæðingunni nema að fórna í staðin lífsgæðum.

4 Aukin alþjóðaviðskipti

Gera má ráð fyrir en frekari opnum alþjóðaviðskiptum og nú þegar er slík þróun í gangi þó hugsanlegt sé að það hægist eitthvað á tímabundið vegna fjármálakreppu. 

Margar viðskiptablokkir eru þegar fyrir hendi í heiminum svo sem NAFTA, Evrópusambandið, AFTA, og margar í þróun svo sem APEC, FTAA, eins hefur verið vitnað í samvinnu Rússa & CIS, Suður Afríku, Indlands og Kína.  Þar að auki er vert að nefna eru svokallaðar Doha viðræður Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar (WTO).  Doha viðræðurnar hafa eitthvað dregist á langi vegna hagsmunagæslu BNA sem og Evrópusambandsins en almennt er talið það sé aðeins tímaspursmál þar til slíkir alþjóðlegir fríverslunarsamningar nái fram að ganga.

Af þessu má vera ljóst að alþjóðavæðing er sífellt að aukast og mikilvægt er að taka þátt til að dragast ekki aftur úr í lífsgæðum.

5 Raunverulegt samkeppnisforskot

Til að ná raunverulegu samkeppnisforskoti verða íslendingar að einbeita sér að því sem við höfum hlutfallslega yfirburði í.  Mikilvægt er að finna þá þætti sem standast óverndaðir samkeppni á alþjóðamarkaði og byggja þá þætti upp.  Þættir sem þurfa innflutningsvernd í formi tolla eða niðurgreiðslna koma alltaf til með að vera baggi á þjóðinni nema ljóst sé að verndarstefnan sé tímabundin og sé til uppbyggingar. 

Leiðir til að ná varanlegu samkeppnisforskoti byggjast í aðalatriðum á því að ná annaðhvort stærðarhagkvæmni og þar með kostnaðarforskoti eða með aðgreiningu þar sem hægt er að fá hærra verð fyrir vöru og þjónustu.

Með tilkomu samninga eins og EES eru vörur, þjónusta, starfskraftar sem og fjármunir farnir að flæða á milli landa eftir því hvar þörfin er í hvert skipti.  Það sem ekki kemur til með að flæða milli landa á sama hátt og í það minnsta ekki eins hratt eða auðveldlega er þekking og auðlindir. Vert er að skoða sérstaklega hvaða þætti Íslendingar búa yfir á þeim sviðum.

Tryggja þarf að menntun byggi á og ýti undir þá styrkleika sem þjóðin býr yfir á sviði þekkingar og auðlinda.

 

5.1 Þekking umfram aðra

Hvaða þekkingu hafa íslendingar umfram aðra?

·          Fiskvinnsla

·          Búnaður sem notaður er í fisk- og matvælavinnslum.

·          Útgerð

·          Jarðhitavirkjanir

·          Ferðaþjónusta

·          Hönnun, sköpun (tónlist, list, osfrv.)

·          Stoðbúnaður til álvera?

·          Heilbrigðisþjónusta?

·          Smæð þjóðar, hatt menntunarstig

·          Gagnagrunnur á heilbrigðissviði?

·          Stoðtæki

·          (Augnlæknar?)

·          Hönnun hugbúnaðar?

·          Önnur þekking sem hefur fylgt okkur mann fram af manni, !     

5.2 Auðlindir

Hvaða auðlindir hafa Íslendingar?

·          Sjávarfang

·          Jarðhiti

·          Fallvötn

·          Hrein náttúra (snyrtivörur?)

·          Hreint loft

·          Jöklar

·          Vatn

·          Norðurljós

·          Lyng, jurtir

·          Staðsetning (milli Evrópu og Ameríku, stutt frá norðurskauts siglingaleið).

·          Gott aðgengi frá sjó (hafnir).

·          Þekking í mannauð

·          Hér vantar eflaust fleira…….!

 

     

6 Aðgerðir strax

Hér eru viðraðar nokkrar hugmyndir sem hægt er að grípa til nú þegar til að bæta efnahagsástandið og koma í veg fyrir frekari skaða.

6.1 Auka útflutning næstu 12 til 24 mánuði

Nú verður að auka og styðja alla þá starfsemi sem getur aukið gjaldeyristekjur strax.  Miklu skiptir að þær aðgerðir sem farið verði í hafi áhrif þá þegar.  Til að ná þessu fram verður að byggja á núverandi útflytjendum og ferðaþjónustugeira og hvernig þeir geti aukið gjaldeyristekjur þjóðarinnar.  Stjórnvöld þurfa nú þegar að draga þessa hagsmunaaðila að borðinu og hefja opnar umræður um aðgerðir sem skila sér innan 12 til 24 mánuða.  Sem dæmi um aðgerðir mætti nefna að halda meira af virðiskeðjunni hér innanlands t.d. í fiskvinnslu þ.e.a.s. meiri fullvinnslu, að auka landkynningu erlendis í samvinnu við íslenska ferðaþjónustuaðila.  Þriðja dæmið um skattaafslátt vegna vöruþróunar er rakin í næsta lið.  Hér verður ekki reynt að kafa í alla hluti heldur lögð á það áhersla að samráð verði haft nú þegar við núverandi útflytjendur.          

 

6.2 Niðurgreiðsla vöruþróunar

Sem leið til að efla nýsköpun sem og hraða verkefnum sem skapa getað tekjur má leyfa skattafrádrátt sem nemur allt að XX% vinnuliðs eignfærðs vöruþróunarkostnaðar sem fer fram á íslandi. 

Samkvæmt IFRS reikningsskilastaðli má eignfæra vöruþróunarkostnað sem sannanlega getur skapað framtíðartekjur fyrir fyrirtæki.  Auðvelt væri að miða við sömu reglur og láta endurskoðendur um að skoða sérstaklega réttar færslur og framsetningu í reikningum.

Færa má rök fyrir að heildar áhrif fyrir skattkerfið séu ekki neikvæð þar sem aukin skattur muni skila sér sem launa og virðisaukaskattur svo eitthvað sé nefnt. 

Þessi aðgerð myndi auðvelda fyrirtækjum að flytja störf til Íslands sem og að verja störf á Íslandi sem skila ekki tekjum fyrr en seinna á líftíma vörunnar eða fyrirtækisins.  Hér er ekki um að ræða aðgerð sem hefur aðeins skammtímaáhrif því auðvelt er að færa rök fyrir að aukin vöruþróun á Íslandi komi til með að skapa gjaldeiristekjur í framtíðinni.  

6.3 Skýra stefnu í peningamálum

Eitt af því sem stendur fyrirtækjum fyrir þrifum er óvissa með peningamála og gjaldmiðlastefnu þjóðarinnar.  Hér verður ekki tekin afstaða til hvaða stefna er best en óvissan sem þessu fylgir gerir Íslensk fyrirtæki á alþjóðavetfangi ótrúverðug.

6.4 Utanríkismál

Stefna skal að einföldu og gagnsæu kerfi til að réttlæta öll útgjöld í utanríkismálum.  Og beina fjármunum í þá farvegi sem nýtast fyrirtækjum og þjóðarhagsmunum strax. 

Nú á tímum gjaldeyriskreppu er nauðsinlegt að öll útgjöld á vegum ríkisins hafi skamman endurgreiðslutíma, þá er bæði átt við rekstrarútgjöld, verkefni sem og fjárfestingar sem þegar eru til staðar.  Þá má hugsa sér að ef ekki sé hægt að sýna fram á endurgreiðslu innan tveggja ára þurfi að skera þar niður.

Búast má við pólitískri andstöðu við þetta sérstaklega í utanríkisþjónustunni sem almennt nýtist atvinnulífinnu ekki vel í alþjóðaviðskiptum, hér má þó undanskilja Útflutningsráð sem veitir mörgum brautargengi.

7 Umhverfi sem þarf til

Fyrirtæki sem starfa á alþjóðamarkaði verða að búa við vissu um stöðugleika og fyrirsjáanlega efnahagsstefnu. 

Þörf fyrir nýsköpun er nú mikil á Íslandi, mörgum fyrirtækum þarf að hjálpa úr startholunum þar til þau verða nægjanlega burðug til að fjármagna sig sjálf.  Mikið hefur verið rætt um þessa þörf en minna um þörf fyrirtækja sem sækja á erlenda markaði. 

Huga þarf að stuðningi við fyrirtæki sem haf náð ágætis fótfestu á íslenska markaðnum en hyggja á útrás.  Þau fyrirtæki þurfa að auka áhættu sína og minnka rekstrarafgang eða jafnvel sýna neikvæðan afgang í gegnum erfiða tíma fyrstu skrefa útrásar.  Færa má rök fyrir að það sama eigi við um alþjóðafyrirtæki sem hafa möguleika á útvíkkun starfseminar á ný svið.

7.1 Framtíðarsýn

Íslendingar mega ekki missa móðinn í útrásinni og alþjóðaviðskiptum.  Til að tryggja kjölfestu til framtíðar og sterk íslensk fyrirtæki í útrásinni verður að tryggja að þau byggi á sérstakri þekkingu Íslendinga sem og auðlindanna sem nýtanlegar eru.